Meritking Giriş: Meritking Spor BahisleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve Kampanyalarİzmit Escort BayanMeritking Giriş: Meritking Güvenilir Mi, Meritking Bonus Ve KampanyalarMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş Adresi, Marsbahis Mobilden Giriş 2026Mavibet Giriş: Mavibet Spor Bahisleri, Mavibet Casino Ve Slot OyunlarıMeritking Giriş: Meritking Spor BahisleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Giriş Adresi, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Güvenilir Mi, Marsbahis Spor BahisleriMavibet Giriş: Mavibet Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMeritking Giriş: Meritking Spor BahisleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Mobilden Giriş 2026Meritking Giriş: Meritking Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Spor BahisleriMavibet Giriş: Mavibet Giriş Adresi, Mavibet Güvenilir MiMeritking Giriş: Meritking Giriş Adresi, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Güvenilir Mi, Marsbahis Spor BahisleriMavibet Giriş: Mavibet Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Canlı Destek Ve İletişimMarsbahis Giriş: Marsbahis Casino Ve Slot OyunlarıMavibet Giriş: Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Giriş AdresiMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir MiMeritking Giriş: Meritking Canlı Destek Ve İletişimMarsbahis Giriş: Marsbahis Casino Ve Slot Oyunları, Marsbahis Spor BahisleriMavibet Giriş: Mavibet Bonus Ve Kampanyalar, Mavibet Giriş AdresiMeritking Giriş: Meritking Güvenilir Mi, Meritking Bonus Ve KampanyalarMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş Adresi, Marsbahis Mobilden Giriş 2026Mavibet Giriş: Mavibet Spor BahisleriMeritking Giriş: Meritking Giriş Adresi, Meritking Mobilden Giriş 2026Marsbahis Giriş: Marsbahis Güvenilir Mi, Marsbahis Bonus Ve KampanyalarMavibet Giriş: Mavibet Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMeritking Giriş: Meritking Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Spor Bahisleri, Marsbahis Casino Ve Slot OyunlarıMavibet Giriş: Mavibet Giriş Adresi, Mavibet Mobilden Giriş 2026Meritking Giriş: Meritking Canlı Destek Ve İletişimMarsbahis Giriş: Marsbahis Casino Ve Slot OyunlarıMavibet Giriş: Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Giriş AdresiMarsbahis Giriş: Marsbahis Güvenilir MiMavibet Giriş: Mavibet Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMeritking Giriş: Meritking Güvenilir Mi, Meritking Giriş AdresiMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş Adresi, Marsbahis Bonus Ve KampanyalarMavibet Giriş: Mavibet Spor Bahisleri, Mavibet Casino Ve Slot OyunlarıMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Güvenilir Mi, Meritking Bonus Ve KampanyalarMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş Adresi, Marsbahis Mobilden Giriş 2026Mavibet Giriş: Mavibet Spor Bahislerimasterbetttingmasterbettting girişmasterbetttingromabetromabet girişromabetroketbetroketbet girişroketbetbetkolikbetkolik girişbetkolikrinabetrinabet girişrinabetkulisbetkulisbet girişkulisbetbahiscasinobahiscasino girişbahiscasinosonbahissonbahis girişsonbahisenbetenbet girişenbetbetasusbetasus girişbetasusenjoybetenjoybet girişenjoybetpashagamingpashagaming girişpashagaminggrandbettinggrandbetting girişgrandbettingpusulabetpusulabet girişpusulabetbetsilinbetsilin girişbetsilinromabetromabet girişromabetbetciobetcio girişbetciogalabetgalabet girişgalabetbetkanyonbetkanyon girişbetkanyonamgbahisamgbahis girişamgbahismatbetmatbet girişmatbetmavibetmavibet girişmavibetbetzulabetzula girişbetzularoketbetroketbet girişroketbetbetkolikbetkolik girişbetkolikrinabetrinabet girişrinabetbetnanobetnano girişbetnanoavrupabetavrupabet girişavrupabetbahiscasinobahiscasino girişbahiscasinomasterbettingmasterbetting girişmasterbettingkulisbetkulisbet girişkulisbetroketbetroketbet girişroketbetbetkolikbetkolik girişbetkolikromabetromabet girişromabetbahiscasinobahiscasino girişbahiscasinosonbahissonbahis girişsonbahisenbetenbet girişenbetbetasusbetasus girişbetasusbetkanyonbetkanyon girişbetkanyonrinabetrinabet girişrinabetİbizabetİbizabet girişİbizabetRestbetRestbet girişRestbetMavibetMavibet girişMavibetBetplayBetplay girişBetplayBetpuanBetpuan girişBetpuanBetbigoBetbigo girişBetbigoAresbetAresbet girişAresbetXslotXslot girişXslotAvrupabetAvrupabet girişAvrupabetBetyapBetyap girişBetyapSonbahisSonbahis girişBetboxBetbox girişBetboxMarsbahisMarsbahis girişMarsbahisMarsbahisMarsbahis girişMarsbahisMarsbahisMarsbahis girişMarsbahisMarsbahisMarsbahis girişMarsbahisMarsbahisMarsbahis girişMarsbahisMeritkingMeritking girişMeritkingMeritkingMeritking girişMeritkingHoliganbetHoliganbet girişHoliganbetHoliganbetHoliganbet girişHoliganbetHoliganbetHoliganbet girişHoliganbetAntalya Escortsonbahissonbahis girişsonbahisMeritkingMeritking girişMeritkingmeritkingmeritking girişmeritkingHoliganbetHoliganbet girişHoliganbetkalitebetimajbetikimislikralbetextrabetAlobetAlobet girişAlobetAlobetAlobet girişAlobetRoketbetRoketbet girişRoketbetRoketbetRoketbet girişRoketbetRomabetRomabet girişRomabetRomabetRomabet girişRomabetGalabetGalabet girişGalabetGalabetGalabet girişGalabetTeosbetTeosbet girişTeosbetTeosbetTeosbet girişTeosbetJokerbetJokerbet girişJokerbetJokerbetJokerbet girişJokerbetMavibetMavibet girişMavibetBetcioBetcio girişBetcioAresbetAresbet girişAresbetAtlasbetAtlasbet girişAtlasbetEnbetEnbet girişEnbetBahiscasinoBahiscasino girişBahiscasinoKulisbetKulisbet girişKulisbetBetsilinBetsilin girişBetsilinRinabetRinabet girişRinabetEnjoybetEnjoybet girişEnjoybetUltrabetUltrabet girişUltrabetPashagamingPashagaming girişPashagamingYakabetYakabet girişGrandbettingGrandbetting girişBetkanyonBetkanyon girişVegabetVegabet girişVegabetBetnanoBetnano girişBetnanoBetkolikBetkolik girişBetkolikPolobetPolobet girişPolobetYakabetYakabet girişYakabetGrandbettingGrandbetting girişGrandbettingBetkanyonBetkanyon girişBetkanyonTeosbetTeosbet girişTeosbetRomabetRomabet girişRomabetEnbetEnbet girişEnbetBetplayBetplay girişBetplayMavibetMavibet girişMavibetİmajbetİmajbet girişİmajbetJasminbetJasminbet girişJasminbetmarsbahisholiganbetjojobetsekabetholiganbetlunabetlunabet girişlunabetinterbahisinterbahis girişinterbahispusulabetpusulabet girişpusulabetMavibetMavibet girişMavibetNerobetNerobet girişNerobetSüpertotobetSüpertotobet girişSüpertotobetimajbetimajbet girişimajbetJasminbetJasminbet girişJasminbetpulibetpulibet girişpulibetbetmoonbetmoon girişbetmoon

काशी को कबीर का संस्कार मिला है


२०११ के साहित्य अकादेमी पुरस्कार विजेता काशीनाथ सिंह से आज कवयित्री आभा बोधिसत्व की बातचीत- जानकी पुल.


आप को साहित्य आकादमी पुरस्कार मिला है आपके उपन्यास रेहन पर रग्घूको, लेकिन क्या यह आप की प्रिय रचना भी है?
नही मेरी प्रिय रचना तो काशी का अस्सीहै,ऐसे रेहन पर रग्घूको भी मैं कमतर नहीं मानता। काशी का अस्सी इसलिएभी मुझे प्रिय है क्योंकि उसमें मेरा पूरा व्यक्तित्व, जिंदादिल मस्ती, आवारगी यह सारी चीजें उभरकर आती हैं।वह पूरा उपन्यास अपने शिल्प मे भी अलग है
आपके पात्र बहुत गल्प प्रिय हैं, बतियाना जानते हैं, इनका चयन कैसे करते हैं?
एक तो यह कि चूंकि मैं बहुत कम बात करता हूँ, इसलिए पात्र ज्यादा बात करते हैं।दूसरा मेरा स्वभाव दूसरों को सुनने का और खुद कम बोलने का है । और बातों से ही पात्रों का चरित्र खड़ा होता है।मै उन्हें जीवित उनके वार्तालाप और क्रियाओं से ही करता हूँ।ये चीजें पात्रों के मनोजगत को ज्यादा मुकम्मल तरीके से व्यक्त करती हैं।
आपके कथा साहित्य में अचानक ही गल्प–गल्प का नया संसार उद्घाटित हुआ है।साधारण कथा लेखक कीजगह एक किस्सागो सामने आया है?
इसकी वजह है कि मैं गाँव का आदमी हूँ, लोककथाएँ बचपन में बहुत सुनी हैं, मेरे कथाकार की रचना भी वहीं से हुई है। आगे पढ़ना भी हुआ तो जातक कथाएँ, पंचतंत्र की कथाएँ या पौराणिक साहित्य मुझे ज्यादा प्रिय रहे हैं। कहानी कहन की शैली पर लगभग उनका ही प्रभाव है।
शीर्षको का चुनाव कबीर के पदों से करने के पीछे कोई खास वजह, एक कबीर ही क्यों,सूर हैं, तुलसी हैं, भारतेंदु है, प्रसाद हैं इनसे क्यों नहीं?
ऐसा केवल काशी का अस्सी में हुआ है। काशी को कबीर का संस्कार मिला है। गली-मुहल्ले में उनके दोहों के टुकड़े सुनाई पड़ जाते हैं और सबसे बड़ी बात वे किसी धर्म या सम्प्रदाय से नहीं हैं। ज्यादातर उनकी उक्तियाँ बेलाग, दो टूक और डंके की चोट पर कही गई है। कहीं न कहीं ये बातें मेरे अपने स्वभाव से मेल खाती हैं।उनमें न तो धर्म की बू है न जात-पात की गंध।
इस बीच आपने कहानियाँ कम लिखी हैं, क्यों ?
मैंनें सन् 86के बाद से कहानियाँ लिखनी लगभग बंद कर दी थी।याद हो कि न याद होके संस्मरणों में मैंनें लिखा था कि कहानियों से मेरी बोल-चाल नहीं है। इस दौरान मेरा ध्यान संस्मरणों और रिपोर्ताजों की ओर था। उनका फलक भी कहानि
यों से कहीं व्यापक है, मुझे स्वयं लगता था कि कहानियाँ मेरे व्यक्तित्व को अभिव्यक्त करने में समर्थ नहीं हो रही हैं। यह मेरी अपनी कमजोरी थी। लेकिन पिछले साल भर से मेरी दृष्टि कहानियों पर गई है।
तद्भव’ पत्रिका के पिछले अंक में नई सज-धज के साथ मेरी दो कहानियाँ आई हैं। खरोच और पायल पुरोहित उनके शीर्षक हैं।अभी अभी दिसम्बर के तद्भव में मेरी लम्बी कहानी आई है जिसका शीर्षक है महुआचरित। इस समय वह चर्चित और विवादित है।
काशी के लेखन में काशी की यानी बनारस की क्या भूमिका है, अगर आप मिर्जापुर में होते या मुरादाबाद में होते तब भी यही लेखन, भाषा, भावसंरचना होती?
नहीं। किसी और नगर में होते तो यह न होता। काशी ने मुझे लिखने और भाषा का संस्कार दिया है। भारतेन्दु, गुलेरी जी जैसे लेखको से मुझे वह भाषा मिली है जो गंभीर से गंभीर बात को भी हंसी में व्यक्त करने में सक्षम है, वह हर गली, नुक्कड़ और फुटपाथ की जुबान है। गालियों की ताकत मैनें यहीं से सीखी। शब्दों में धार देना और पैनापन लाना भी यही से जाना । यहाँ की जिन्दगी में जो मस्ती, फक्कड़ी ठहाके और बिंदासपन है वह अनायास ही मेरे लेखन में चला आता है। उसके लिए मुझे अलग से प्रयत्न नहीं करना पड़ता।
काशी का अस्सी पर बन रही फिल्म से आप कितने संतुष्ट या कितने असंतुष्ट है, क्या आपकी कहानी के साथ न्याय हो रहा है?
संतोष या असंतोष की बात तो फिल्म दिखाई जाने के बाद ही होगी। फिलहाल मैं यह मानता हूँ कि काशी का अस्सी जैसे मेरी रचना है, वैसे ही मोहल्ला अस्सीनिर्देशक चंद्रप्रकाश द्विवेदी की रचना। दोनों की रचनाओं में औजार अलग अलग हैं, लेकिन चंद्रप्रकाश द्विवेदी के काम करने का मैं कायल हूँ। लिखने में उन्होने बड़ी मेहनत की है। मैने उन्हें रात-दिन काम करते हुए भी देखा है।उन्होंने मुझे आश्वस्त किया है कि स्क्रिप्ट में उपन्यास की आत्मा सुरक्षित रखी गई है।जिस संजीदगी से कलाकारों ने काम किया है, वह भी मैंने देखा है। कलाकारों ने स्वयं बताया है कि निर्देशक द्विवेदी के काम करने का तरीका उन निर्देशकों से अलग है जिनके साथ वे काम कर चुके हैं।निर्माण की पूरी प्रक्रिया में द्विवेदी जी पर अविश्वास करने का मुझे कोई कारण नहीं दिखाई देता।
आपके लेखन पर आपका अध्यापक कभी हावी नहीं रहा, आपमें प्रोफेसर कभी नहीं दिखा, क्या यह ठाट कबीराना है?
यह तो दूसरे बताएँगे कि यह ठाट कबीराना है या नही,मैं सिर्फ इतना जानता हूँ कि जब युनिर्वसीटी में प्रोफेसर हुआ तो सोचा कि यह पेशा तो जीविका के लिए है। जीवन के लिए क्या है,जीवन तो सिर्फअपने पेशे तक नहीं सीमित किया जा सकता। मैं अपनी निर्मिति में बुनयादी तौर पर लेखक हूँ,प्राध्यापक नहीं।मैं प्राध्यापक विश्वविद्यालय की चारदीवारी के भीतर ही हूँ। चारदीवारी के बाहर दर्शनशास्त्र मेरा रचना संसार था। फुटपाथ, सड़क, बाजार, गलियों, आदि में मेरे रचनाकार की दुनियाँ थी। मैं वहाँ ज्यादा सहज और बिंदास महसूस करता था। वहाँ मैने कभी जाना ही नहीं कि मैं अध्यापक हूँ। यही वजह है कि मोची से लेकर बाजार और चक्की तक जिस तरह के खुलेपन से मुझसे पेश आते रहे हैं वहीं से मेरे कथाकार की खुराक मिलती रही है। विद्वानों और
आचार्यों की संगत आज भी मुझे बड़ी दमघोटू लगती है।मैं वहां से भाग खड़ा होना चाहता हूँ।
एक ही घर में दो साहित्य अकादमी पुरस्कार। पहले बड़े भाई नामवर सिंह जी और अब आप को। कैसा लग रहा है ?
बहुत अच्छा लग रहा है। फर्क सिर्फ इतना है कि भईया को उनके यौवन में मिला और मुझे बुढ़ापे में।हालाकि मेरे पाठक मुझे बूढ़ा कभी नहीं मानते।
इन दिनों क्या लिख रहे हैं संस्मरण, आख्यान या गल्प?
इन दिनों मैं कहानियों पर काम कर रहा हूँ, मेरे दिमाग मेरे एक लम्बी कहानी की योजना चल रही है।
भविष्य की कुछ खास योजना अपने पाठकों से शेयर करना चाहेंगे?
पहली बात तो यह कि मैं भविष्य की योजना किसी को नहीं बताता। मैं चोर किस्म का लेखकहूँ। यह नहीं बताऊँगा कि भविष्य में सेध कहाँ मारूँगा।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


२०११ के साहित्य अकादेमी पुरस्कार विजेता काशीनाथ सिंह से आज कवयित्री आभा बोधिसत्व की बातचीत- जानकी पुल.


आप को साहित्य आकादमी पुरस्कार मिला है आपके उपन्यास रेहन पर रग्घूको, लेकिन क्या यह आप की प्रिय रचना भी है?
नही मेरी प्रिय रचना तो काशी का अस्सीहै,ऐसे रेहन पर रग्घूको भी मैं कमतर नहीं मानता। काशी का अस्सी इसलिएभी मुझे प्रिय है क्योंकि उसमें मेरा पूरा व्यक्तित्व, जिंदादिल मस्ती, आवारगी यह सारी चीजें उभरकर आती हैं।वह पूरा उपन्यास अपने शिल्प मे भी अलग है
आपके पात्र बहुत गल्प प्रिय हैं, बतियाना जानते हैं, इनका चयन कैसे करते हैं?
एक तो यह कि चूंकि मैं बहुत कम बात करता हूँ, इसलिए पात्र ज्यादा बात करते हैं।दूसरा मेरा स्वभाव दूसरों को सुनने का और खुद कम बोलने का है । और बातों से ही पात्रों का चरित्र खड़ा होता है।मै उन्हें जीवित उनके वार्तालाप और क्रियाओं से ही करता हूँ।ये चीजें पात्रों के मनोजगत को ज्यादा मुकम्मल तरीके से व्यक्त करती हैं।
आपके कथा साहित्य में अचानक ही गल्प–गल्प का नया संसार उद्घाटित हुआ है।साधारण कथा लेखक कीजगह एक किस्सागो सामने आया है?
इसकी वजह है कि मैं गाँव का आदमी हूँ, लोककथाएँ बचपन में बहुत सुनी हैं, मेरे कथाकार की रचना भी वहीं से हुई है। आगे पढ़ना भी हुआ तो जातक कथाएँ, पंचतंत्र की कथाएँ या पौराणिक साहित्य मुझे ज्यादा प्रिय रहे हैं। कहानी कहन की शैली पर लगभग उनका ही प्रभाव है।
शीर्षको का चुनाव कबीर के पदों से करने के पीछे कोई खास वजह, एक कबीर ही क्यों,सूर हैं, तुलसी हैं, भारतेंदु है, प्रसाद हैं इनसे क्यों नहीं?
ऐसा केवल काशी का अस्सी में हुआ है। काशी को कबीर का संस्कार मिला है। गली-मुहल्ले में उनके दोहों के टुकड़े सुनाई पड़ जाते हैं और सबसे बड़ी बात वे किसी धर्म या सम्प्रदाय से नहीं हैं। ज्यादातर उनकी उक्तियाँ बेलाग, दो टूक और डंके की चोट पर कही गई है। कहीं न कहीं ये बातें मेरे अपने स्वभाव से मेल खाती हैं।उनमें न तो धर्म की बू है न जात-पात की गंध।
इस बीच आपने कहानियाँ कम लिखी हैं, क्यों ?
मैंनें सन् 86के बाद से कहानियाँ लिखनी लगभग बंद कर दी थी।याद हो कि न याद होके संस्मरणों में मैंनें लिखा था कि कहानियों से मेरी बोल-चाल नहीं है। इस दौरान मेरा ध्यान संस्मरणों और रिपोर्ताजों की ओर था। उनका फलक भी कहानियों से कहीं व्यापक है, मुझे स्वयं लगता था कि कहानियाँ मेरे व्यक्तित्व को अभिव्यक्त करने में समर्थ नहीं हो रही हैं। यह मेरी अपनी कमजोरी थी। लेकिन पिछले साल भर से मेरी दृष्टि कहानियों पर गई है। तद्भव’ पत्रिका के पिछले अंक में नई सज-धज के साथ मेरी दो कहानियाँ आई हैं। खरोच और पायल पुरोहित उनके शीर्षक हैं।अभी अभी दिसम्बर के तद्भव में मेरी लम्बी कहानी आई है जिसका शीर्षक है महुआचरित। इस समय वह चर्चित और विवादित है।
काशी के लेखन में काशी की यानी बनारस की क्या भूमिका है, अगर आप मिर्जापुर में होते या मुरादाबाद में होते तब भी यही लेखन, भाषा, भावसंरचना होती?
नहीं। किसी और नगर में होते तो यह न होता। काशी ने मुझे लिखने और भाषा का संस्कार दिया है। भारतेन्दु, गुलेरी जी जैसे लेखको से मुझे वह भाषा मिली है जो गंभीर से गंभीर बात को भी हंसी में व्यक्त करने में सक्षम है, वह हर गली, नुक्कड़ और फुटपाथ की जुबान है। गालियों की ताकत मैनें यहीं से सीखी। शब्दों में धार देना और पैनापन लाना भी यही से जाना । यहाँ की जिन्दगी में जो मस्ती, फक्कड़ी ठहाके और बिंदासपन है वह अनायास ही मेरे लेखन में चला आता है। उसके लिए मुझे अलग से प्रयत्न नहीं करना पड़ता।
काशी का अस्सी पर बन रही फिल्म से आप कितने संतुष्ट या कितने असंतुष्ट है, क्या आपकी कहानी के साथ न्याय हो रहा है?
संतोष या असंतोष की बात तो फिल्म दिखाई जाने के बाद ही होगी। फिलहाल मैं यह मानता हूँ कि काशी का अस्सी जैसे मेरी रचना है, वैसे ही मोहल्ला अस्सीनिर्देशक चंद्रप्रकाश द्विवेदी की रचना। दोनों की रचनाओं में औजार अलग अलग हैं, लेकिन चंद्रप्रकाश द्विवेदी के काम करने का मैं कायल हूँ। लिखने में उन्होने बड़ी मेहनत की है। मैने उन्हें रात-दिन काम करते हुए भी देखा है।उन्होंने मुझे आश्वस्त किया है कि स्क्रिप्ट में उपन्यास की आत्मा सुरक्षित रखी गई है।जिस संजीदगी से कलाकारों ने काम किया है, वह भी मैंने देखा है। कलाकारों ने स्वयं बताया है कि निर्देशक द्विवेदी के काम करने का तरीका उन निर्देशकों से अलग है जिनके साथ वे काम कर चुके हैं।निर्माण की पूरी प्रक्रिया में द्विवेदी जी पर अविश्वास करने का मुझे कोई कारण नहीं दिखाई देता।
आपके लेखन पर आपका अध्यापक कभी हावी नहीं रहा, आपमें प्रोफेसर कभी नहीं दिखा, क्या यह ठाट कबीराना है?
यह तो दूसरे बताएँगे कि यह ठाट कबीराना है या नही,मैं सिर्फ इतना जानता हूँ कि जब युनिर्वसीटी में प्रोफेसर हुआ तो सोचा कि यह पेशा तो जीविका के लिए है। जीवन के लिए क्या है,जीवन तो सिर्फअपने पेशे तक नहीं सीमित किया जा सकता। मैं अपनी निर्मिति में बुनयादी तौर पर लेखक हूँ,प्राध्यापक नहीं।मैं प्राध्यापक विश्वविद्यालय की चारदीवारी के भीतर ही हूँ। चारदीवारी के बाहर दर्शनशास्त्र मेरा रचना संसार था। फुटपाथ, सड़क, बाजार, गलियों, आदि में मेरे रचनाकार की दुनियाँ थी। मैं वहाँ ज्यादा सहज और बिंदास महसूस करता था। वहाँ मैने कभी जाना ही नहीं कि मैं अध्यापक हूँ। यही वजह है कि मोची से लेकर बाजार और चक्की तक जिस तरह के खुलेपन से मुझसे पेश आते रहे हैं वहीं से मेरे कथाकार की खुराक मिलती रही है। विद्वानों और आचार्यों की संगत आज भी मुझे बड़ी दमघोटू लगती है।मैं वहां से भाग खड़ा होना चाहता हूँ।
एक ही घर में दो साहित्य अकादमी पुरस्कार। पहले बड़े भाई नामवर सिंह जी और अब आप को। कैसा लग रहा है ?
बहुत अच्छा लग रहा है। फर्क सिर्फ इतना है कि भईया को उनके यौवन में मिला और मुझे बुढ़ापे में।हालाकि मेरे पाठक मुझे बूढ़ा कभी नहीं मानते।
इन दिनों क्या लिख रहे हैं संस्मरण, आख्यान या गल्प?
इन दिनों मैं कहानियों पर काम कर रहा हूँ, मेरे दिमाग मेरे एक लम्बी कहानी की योजना चल रही है।
भविष्य की कुछ खास योजना अपने पाठकों से शेयर करना चाहेंगे?
पहली बात तो यह कि मैं भविष्य की योजना किसी को नहीं बताता। मैं चोर किस्म का लेखकहूँ। यह नहीं बताऊँगा कि भविष्य में सेध कहाँ मारूँगा।

One thought on “काशी को कबीर का संस्कार मिला है

  1. Pingback: health tests

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

1 mins
WordPress Center Ankara Escort: Beypazarı Escort, Pursaklar Escort, Etimesgut Escort İstanbul Escort: Esenyurt Escort, Bahçelievler Escort, Maltepe Escort Bursa Escort: Gürsu Escort, Keles Escort, İznik Escort What are the best budget smartphones available in 2025? Reason Why Everyone Love Travel Doubts About Lifestyle You Should Clarify Worksuite Saas – Project Management System Spider Spin2Win WooCommerce Coupon Code Virtual Tour Creator for WordPress Showcase Addon 3D FlipBook Simple POS – Point of Sale Made Easy Multi Currency Pro for WooCommerce jQuery Hotspot Plugin with Slideshow WP Let It Snow WordPress Plugin Ultimate Clipboard and View Shortcode Addon for WPBakery Page Builder Increase/Decrease Carts inactivity in WooCommerce Bookings